torsdag 16. september 2010

Kannibalisme, for liten og for stor


Mykje rart vert sagt om kannibalar og kannibalisme. Båe av misjonerærar, antropologar og anna godtfolk. Og no har det hendt seg at òg eg har vore nøydd å uttale meg om temaet, på førespurnad frå våre vennar i Radioselskapet på P2. Kva var sagt som var så spanande? Det kan du høyre ved å laste den denne lydfila og hoppe forbi alt det trøyttsame til 34 minutt ut.

Ein kan seie langt meir om temaet enn det eg gjorde der sjølvsagt. For kannibalisme er eit utbreidt fenomen, i alle fall som tanke. Vår uvilje mot å ete andre menneske vert oppfatta som ein markør for sivilisasjonen. Vi et dyr, vi et ikkje menneske, for menneske er ikkje dyr. Kannibalismen er likevel ein stygg påminning om vårt dyriske opphav. Og funn i spania tyder på at Homo Antecessor kan ha hatt, om enn kanskje berre unntaksvis, ein kannibalistisk diett. Nokre forskerar meiner òg å ha funne at våre forfedre opparbeida ein genetisk immunitet mot nokre av dei plagane som råkar oss når vi et andre menneske. Denne immuniteten har vi altså fått slik ein gjerne får det - ved å byggje den opp.

Når vi i vesten byrja å vandre rundt i verda og oppdaga stammefolk av ulikt slag vart dei snøgt definert som båe usiviliserte og kannibalar. Kan vi stole på dette? I nokre tilfelle, så stemmer det nok at dei var det. Kannibalil er ein vulgarisering av Carib, ein karibisk stamme som praktiserte slike freske kulinariske sprell. Og vi har nok av døme frå dette området, som er relativt pålitelege, som fortel om kannibalisme i ulik grad. Men det heile vert vanskeleggjort av at ein gjerne knytter kannibalisme til primitivisme og det usiviliserte, og det difor noko ein lett vil anklage andre for, særleg om ein opplev dei som meir primitive og trugande enn ein sjølv. Det er eit stigma som ein nyttar som unskulding for tvangssivilsering og misjonsarbeid.

Kina er kanskje ikkje landet ein assosierar med kannibalisme, men dei har ein rik historie av kannibalisme mellom anna av medisinske årsaker. Og på 1800-talet kunne Kuwabara Jitsuzo nedteikne minst fire måter å tilberede menneskekjøt som ein del av det klassiske kinesiske kjøkkenet. Og så seint som i 2007 fann ein menneskerester dynka i ingefær og andre essensielle ingrediensar. Klar for litt Sweet & Sour? Det var i alle fall delar av partileiinga under kulturrevolusjonen, for 15 kommunistar vart i etterkant dømd for å ha stått bak systematisk kannibalisme. Revolusjonen spis sine barn, heiter det. Og det er nok sant. Mon tru om dei fekk smaken for det under Det store spranget, då kannibalisme var ein rein epidemi i landet? Nokre kjelder seier at det vart spist 100 000 menneske under desse omveltingane.

Og så kan vi snakke om japanerane under andre verdskrig, eller beleiringa av Leningrad og Stalingrad. Og vi kunne tatt opp den organiserte kannibalismen som breier om seg i Congo og Liberia, men det får vente til ein annan kveld. Og hadde tida strukket til, så skulle vi nok ha snakka om kugalskap, Kreutzfeld-Jakob og Kuru, samt ritual der ein et sin familie på Papa Ny Guinea. Men den gjer ikkje dèt.

Dette får halde med denne lille smakebiten i dag. Hugs å ta med ingefær neste gong.

5 kommentarer:

  1. Hvis jeg husker min SF rett, så var vel en form for kannibalistisk gravferd et nøkkelelement i Heinleins "stranger in a strange land", en av de mer innflytelsesrike bøkene på sekstitallsgenerasjonen...

    SvarSlett
  2. Det nærmeste jeg har kommet kannibalisme i det siste er å svelge en bit av en tann. Yuk!
    Selv ingefær ville nok ikke hjulpet mye der.

    Det er mulig kannibalisme blir mer vanlig i framtiden; mennesker er jo snart den eneste arten (foruten kakerlakker og rotter) som ikke er utrydningstruet. I tillegg kan vi tilpasses til å leve nesten hvorsomhelst og spise nesten hvasomhelst.
    Yuk igjen. Jeg tror jeg skal blir vegetarianer; fra nå av spiser jeg bare veganere!

    SvarSlett
  3. KEE: Yup, det stemmer nok det.

    Supermarina: Problemet med kannibalisme er at det simpelthen ikkje er eit sunt kosthold. Ein må vere veldig varsam med kva ein et.

    SvarSlett
  4. Ja. Men vi vet jo allerede at menneskers kosthold bare blir verre og verre, så vi kan vel ikke bli overrasket om frityrstekte feitinger kommer på menyen snart?
    At det ikke er halal er en helt annen sak!

    SvarSlett
  5. Eg sitt og undrar meg ein del på dette... er frityrsteikt feiting verkeleg ikkje halal?

    SvarSlett